e-surgalt.com сайтыг хөгжүүлэх болсон шалтгаан, зорилгын талаар тантай санал бодлоо хуваалцахаар энэхүү нийтлэлийг бичлээ. Би эдийн засгийн кибернетикч мэрэгжлийн хүн. Миний мэрэгжлийн нэрийг эдийн засгийн залуур зүй гэж орчуулсан байдаг. Оносон эсэхийг мэдэхгүй ч надад олон зүйлийг мэдрүүлсэн сайхан мэрэгжил. Эдийн засгийн мэрэгжлийг зарим хүмүүс математикаас хол гэж үздэг үе байсан. Харин эдийн засгийн кибернетикч мэрэгжлийн үндсэн суурь нь математик + тооцоолох техник буюу компьютер. Намайг шинэ мэрэгжилтэн болоод ирэхэд манай улс компьютер гэдгийг дөнгөж мэдэж эхлэж байсан тул эдийн засгийн өгөгдлийн сангийн суурь ч үгүй байв. Сурч байхдаа компьютерийн програм зохиох ажилд их сонирхолтой байсан учраас энэ чиглэлээр гуч шахуу жил ажиллажээ. 2008 оноос өөрийн сурч мэдсэн, судалсан зүйлийг хойч үедээ үлдээх санаа төрөн зав чөлөөндөө нилээд хэмжээний материалыг бэлтгэн боловсруулсны дараа 2014 оноос e-surgalt.com сайтыг ажиллуулах болсон юм.

Манайхан компьютерын мэрэгжил гэсэн ерөнхий нэрийг их ашигладаг. Үнэн хэрэгтээ компьютерын мэрэгжил гэж би мэдэхгүй. Энэ маш өргөн хүрээтэй ойлголт. Тооцоолох техник буюу компьютер гэдэг чинь өөрөө төрөл бүрийн эд ангиас бүрдсэн машин (төмөр). Харин түүний ажиллагаа, хүмүүс түүнийг ашиглахыг програм буюу хүний зохиосон кодууд удирдаж байдаг. Эндээс компьютертой холбоотой зохион бүтээгч, инженерчлэл, техникч, програм зохиогч, кодлогч, тестлэгч гээд тоочоод байвал маш олон мэрэгжлүүд бий. Эдгээрээс өөрийн чиглэл буюу програм зохиогчийн талаар хэдэн зүйлийг хэлье. Програм зохиогч ч гэсэн ерөнхийлсөн нэр. Програм бол шинжээч, системийн болоод бүтээгдхүүний архитекторч, загвар зохиогч, кодлогч, тестлэгч, нэвтрүүлэгч гээд олон тооны мэрэгжлийн хүмүүсийн хамтын бүтээл. Програм гэлтгүй ямарч бүтээгдхүүн төрөл бүрийн мэрэгжилтэй хүмүүсийн хамтын бүтээл байдаг. Мэрэгжил бүхэн сайхан гэж ярьдаг. Энэ бол үнэн. Гэхдээ ажилдаа чадвартай хүн л түүнээс таашаал аван дур, сонирхолтой, урам зоригтой байдаг. Үүний суурь бол яалтгүй өөрийгөө хөгжүүлэх буюу тасралтгүй суралцах юм. Хүн насан туршдаа сургуулиуд дамжаад сураад байна гэдэг боломжгүй зүйл. Интернетийн хөгжлийн үр дүнд насан туршийн боловсролын үндсэн боломж нээгдэн энэхүү сайтыг ажиллуулах бололцоог бүрдүүлсэн билээ. Сайтад нийтлэгдсэн материалуудын ихэнхийг интернетээс авсан. Интернетэд байгаа зүйлийг үнэтэй хүргэх гэлээ гэж та бодож байж магадгүй. Хэрвээ та гадаад хэлтэй бол интернетээс хүссэн зүйлээ олоод авах нь тодорхой. Интернетээс материалуудыг хайн, сонгон, төрөлжүүлэн, орчуулан нэгтгэж нэг хаягт байршуулан ажлуулж байгаагийн хөлс бол сайтын төлбөр юм. Тэгээд ч бүхий л сургалтын материалууд бол бүгд л яг ийм байдлаар олж авсан зүйлүүд байдаг.
Материалууд үнэтэй эсхүл үнэгүй байх нь нэг их чухал биш. Гол нь хүн аль болох багаасаа өөрийгөө дайчлан өөрөө суралцах аргад суралцах юм. Үүнд л сайтын үндсэн зорилго, утга оршиж байгаа болно. Өөрийгөө удирдаж сурсан хүнд бусдыг удирдах, хошуучлах, манлайлах боломж аяндаа бий болно. Хүмүүс тэгэж байгаад үзнэ, сурна гэж их ярьдаг. Энэ бол өөрийгөө хуурах буюу өөрийгөө удирдаж чадахгүй байгаагийн тод илрэл. Эрдэмтэд сургуульд олж авсан мэдлэгээрээ нээлт хийгээгүй гэдэг нь мэдээж. Тэд насан туршдаа нэг зүйлийг судлан түүнийхээ оргилд хүрсэний тод жишээ бол хийсэн нээлт, бүтээсэн бүтээлүүд нь юм. Хүмүүс эрдэмтэн болгохгүйгээс цааш суралцах ямар хэрэгтэй юм бэ? гэх гээд байдаг. Суралцахыг үргэлж ном шагайх гэж ойлгож ердөө болохгүй. Юмыг хэтрүүлбэл юунд хүргэдэгийг амьдралын олон жишээ батлана. Жишээ нь номын солиорол, архи, тамхи, дэлгэцийн хамаарал гэх мэт. Хүн дээд сургууль төгсөн диплом авснаар мэрэгжилтэн болж байгаа хэрэг ердөө биш. Энэ бол дөнгөж эхлэл. Үүнээс цааш насан туршдаа өөрийгөө хөгжүүлэн сурч мэдсээр жинхэнэ мэрэгжилтэн болдог. Үүнийг аль болох эртнээс бүр сурагч байхаасаа сурвал бүр сайн. Манайхан заавал нэг цаас өгдөг газар чамгүй мөнгө төлөн сурах дуртай. Бүтэн хавтас дүүрэн диплом, сертификат гэх мэтийн цаасны цуглуулгатай мөртлөө тун ялихгүй мэдлэг, чадвартай хүмүүстэй олон тааралдаж байлаа. Сүүлийн үед ялангуяа томоохон компаниуд хүнийг ажилд авахдаа цуглуулгыг нэгд тавихгүй болсонг би манай нийгмийн нэг дэвшил гэж харж байгаа. Яваандаа бие даан суралцах, өөрийгөө удирдах, үндсэн чиг хандлага хир суусан гэх мэт хувь хүний хөгжлийн үзүүлэлтүүд үндсэн шалгуур болох нь тодорхой. Иймээс та хэдэн настай ч байсан суралцах үүд хаалга үргэлж нээлттэй гэдгийг санаарай.
Эцэст сайтын үнийн тухайд хэдэн зүйлийг хэлье. Юун түрүүнд хавхны өгөөш л үнэгүй байдаг гэдгийг тогтоон аваарай. Бид халамж, тусламж гэх мэтийн өгөөш их хүртсэнийхээ шанг нилээд удаан хүртэх болов уу. Сайтад материалууд хоногоос хамаараад гурван төрлийн үнэтэй. Жишээ болгоод 90 хоногийн эрхтэй 30000 төгрөгийн төлбөрийг аваад үзье. Төлбөр их санагдаж байна уу. Ресторанд үдийн хоол идэхэд энэ мөнгө хүрэхгүй. Цайны газарт бол 3 удаагийн хоолны мөнгө. Тэгвэл та сайтын материалуудыг өдрийн 333 төгрөгөөр бүгдийг үзнэ. Хэрвээ та танхимын сургалтад явбал ирэх, очихдоо л 1000 төгрөг зарцуулна гээд бодоод үзээрэй. Бид таныг болон хүүхдийг тань "ЭЕШ -д 800 оноо", "Хоцрогдол арилгана", "Мэдлэг, чадвартай болгоно" гэх мэтээр төлбөр төлөхийг ятгахгүй. Энэ бол бүдүүлэг зүйл. Төлбөр төлөх эсэх нь зөвхөн таны шийдэх зүйл. Төлбөр төлчихөөр сурчихдаг гэсэн буруу ойлголтоос салахад тань сайт туслана. Сурах эсэх нь зөвхөн таниас л хамаарна. Ковид гаран онлайн сургалт явуулснаас хүүхдүүд хичээлийн хоцрогдолд орлоо гэх зүйлийг их ярьж байна. Теле хичээлийг харсан. Манай багш нарт теле хичээл явуулах арга барил, боломж, бололцоо сайнгүй байх шиг санагдсан. Үүний үр дүнг хоцрогдол арилгах нэрээр бизнес болгох санаархал цухалзаад эхэлсэн мэт.
Бага ангийнханд танхимын сургалт яалтгүй хэрэгтэй. 8 -р ангиас дээш ангийнхан болон насанд хүрэгчид танхимын сургалтыг илүүд үзнэ гэдэг нь тухайн хүн өөрийгөө удирдаж сураагүйн илрэл. Үргэлж хүнээр мануулж байж сурна гэдэг боломжгүй зүйл. Өөрийгөө удирдаж чадахгүй хүн юунд ч суралцаж чадахгүйн дээр энэ нь их гүнзгийрвэл нийгэмд хор уршигтай. Өөрийгөө удирдаж чадахаа байсан хүмүүсийг тусгай байранд /шорон, засан хүмүүжүүлэх, эмнэлэг гэх мэт/ байлган хүнээр мануулдаг даа.
Таны ирээдүй таны л гарт байдаг юм. "Аливаа хүн сурах чиглэлийг эрхэм болговоос хандах зүг өөрөө тогтоно." гэдэг жанжны үгээр нийтлэлээ дуусгая.